Turmush — Ысык-Көл облусунан чыккан окуучу Рогов Никита Георгиевич эл аралык тажрыйба адамдын жеке жана академиялык өсүшүнө күчтүү түрткү боло аларын далилдеди. Ал алмашуу программасы аркылуу АКШда бир окуу жылын өткөрүп, мекенине кайтып келгенден кийин жаңы дем менен окууга жана олимпиадалык кыймылга кайрадан аралашты. Быйыл ал математика боюнча республикалык олимпиадада 3-орунду ээледи.
Никита 17 жашта, ал 2008-жылы туулган жана 11-класста окуйт. Балалыгы Булан-Сөгөттү (Комсомол) айылында өткөн, ал эми 5 жашынан бери Корумду айылында жашайт. Үй-бүлөдө эң кичүүсү — анын бир агасы жана эки эжеси бар. Анын айтымында, илимге болгон кызыгууну ага атасы берген.
«Менин атам илимге абдан кызыкчу, бул тарбия аркылуу анын бардык балдарына, анын ичинде мага да өткөн. Мага жөн гана атамдын техникалык ой жүгүртүүсүн жана апамдын чыгармачыл ойлоосунун бир бөлүгүн мурастап калуу буюрган экен. Ошондуктан математика мага бала кезден эле жеңил берилип, тактыгы жана ырааттуулугу үчүн эң сүйүктүү сабактарымдын бири болуп калды», — дейт ал.
Анын калыптанышында математика жана геометрия мугалими Ольга Викторовна өзгөчө роль ойногон. Окуучунун айтымында, катуулугуна карабастан, бул педагог 30 жылдан ашуун убакыттан бери окуучуларына бекем билим пайдубалын түптөп келет.
«5-класстан тартып бул сабакты бизге математика жана геометрия мугалими Гудкова Ольга Викторовна дагы да сүйүктүү кылып берди. Көптөр аны катуу мугалим деп эсептешет, бирок ал жөн гана мугалимдин милдетин — окуучуга билим берүү ишин так аткарат. Ал абдан так, тартипти сүйгөн адам, эч кимге жеңилдик бербейт», — дейт Никита.
2024–2025-окуу жылында Никита FLEX программасынын финалисти болуп, АКШга окууга кеткен. Ал Вирджиния штатындагы чакан Лексингтон шаарында бир жыл окуп, америкалык мектепте билим алып, кабыл алган үй-бүлөдө жашаган.
«Бул унутулгус тажрыйба болду. Мен буга чейин эч качан Кыргызстандын чегинен чыккан эмесмин. Биз көп саякаттадык, үй-бүлө менен убакыт өткөрдүк, токой жолдорунда велосипед тээп жүрдүк. Мен маданияттар ар башка болушу мүмкүн экенин, бирок адамдар бардык жерде окшош экенин түшүндүм», — деп бөлүшөт Никита.
Бул 1 жыл ага өзүн жана жашоодогу артыкчылыктарын жакшыраак түшүнүүгө жардам бергенин айтат.
«Менимче, кээде бейтааныш чөйрөгө түшүп калуу абдан маанилүү. Бул башкаларды гана эмес, өзүңдү да тереңирээк түшүнүүгө жардам берет», — дейт ал.
Чет өлкөдө окуп жүргөндүктөн Никита 10-класста олимпиадаларга катыша албай калган. Бирок 11-класста ал кайрадан интеллектуалдык мелдештерге кайтып келип, негизги сабак катары математиканы тандаган.
Буга чейин ал өзүн ар кайсы багыттарда сынап көргөн: 8-класста программалоого кызыккандыктан информатика боюнча олимпиадага катышкан, ал эми 9-класста АКШга барууга даярдануу максатында англис тили боюнча олимпиадага катышкан. Мындай ыкма ага дүйнө таанымын кеңейтүүгө гана эмес, бир эле учурда бир нече багыт боюнча билимин тереңдетүүгө да мүмкүнчүлүк берген.
«Олимпиада мен үчүн бир гана байгелүү орундар эмес, бул предметти тереңирээк үйрөнүүгө да мүмкүнчүлүк», — дейт ал.
Мелдештерге даярдык мурдагы жылдардагы тапшырмаларды чечүүнү, атайын сайттардагы материалдар менен иштөөнү, ошондой эле татаал темаларды мугалимдер менен жана өз алдынча талдоону камтыган.
Ал үчүн эң эсте калган тапшырмалардын бири математика боюнча маселе болгон, анда ал тригонометриялык өзгөртүүлөрдү колдонгон.
«Мага биринчи күндүн экинчи тапшырмасы абдан кооз сезилди. Ал жерде мен теңдемелер системасын графикалык түрдө көрсөтүп, ошентип катуу эмес барабарсыздык чындыгында теңдик экенин далилдедим. Андан кийин максимумун табышыбыз керек болгон туюнтманы 8cos(a) + 15sin(a) түрүнө келтирдим. Эгер 17ни сыртка чыгарсак, негизги тригонометриялык теңдештикке келебиз. Анткени 8/17нин квадраты менен 15/17нин квадратынын суммасы 1ге барабар. Демек, 8/17 менен 15/17ни тиешелүүлүгүнө жараша кандайдыр бир b бурчунун косинусу жана синусу катары көрсөтсө болот. Ошондо биздин туюнтма 17ни a менен b бурчтарынын айырмасынын косинусуна көбөйткөнгө барабар болот. Башкача айтканда, 17cos(a-b) туюнтмасынын эң чоң мааниси 17ге барабар, анткени cos(x) функциясынын максималдуу мааниси 1. Ал эми мага эң татаал сезилгендери 3-жана 6-тапшырмалар болду», — деп айтып берди ал.
Бүгүнкү күндө Никита окуусун улантып, тандаган багыты боюнча активдүү өнүгүп жатат. Келечекте ал сапаттуу жогорку билим алып, жашоосун технология тармагына байланыштырууну — программист же инженер болууну пландап жатат.
Бош убактысын окуучу спортко жана өзүн өнүктүрүүгө арнайт: велоспорт, чуркоо, тайцзицюань, программалоо, код жазуу жана жакшы аниме көрүү менен алектенет.
Англис тилине болгон кызыгуусу менен катар Никита кыргыз тилине да чоң кызыгуу көрсөтөт. Анын айтымында, айылда балдардын көпчүлүгү кыргызча сүйлөгөндүктөн, ал бул тилди бат эле өздөштүргөн. Учурда ал кыргыз тилинде өз оюн эркин билдире алат.